Leiderschap: een heleboel van hetzelfde.

 

Leiderschap: een heleboel van hetzelfde

Het zal voor niemand onlogisch klinken dat leiderschap een cruciaal fenomeen is voor mens en maatschappij. Uit een artikel over Dienend Leiderschap begreep ik dat deze vorm van leiderschap nog wordt geassocieerd met een softe, niet resultaatgerichte vorm van leiderschap. Het idee dat er kennelijk verschillende vormen van leiderschap in een organisatie zijn, is voor mij onbegrijpelijk. Leiderschap is een op zichzelf staand begrip. Een greep uit de vele definities leert ons het volgende:
Transformationeel leiderschap
Transformationele leiders beïnvloeden hun ondergeschikten op verschillende manieren. Door het geven van het goede voorbeeld, het intellectueel stimuleren van de volgelingen, het bouwen van een groepsgevoel, de inspirerende uiteenzetting van een toekomstvisie en het echt inleven in diegenen die worden aangestuurd, worden ondergeschikten gemotiveerd. Door de invloed van de transformationele leider worden volgelingen als het ware getransformeerd, wat geuit wordt in een toename van het zelfvertrouwen, groepsgevoel en binding aan de leider en de organisatie. (http://educatie.ntr.nl/leidersgezocht/3003615/transformationeel-en-transactioneel-leiderschap/?preview=true)

Transactioneel leiderschap

Waar de transformationele leider zich meer richt op de mens zelf en deze stimuleert alles uit zichzelf te halen, richt de transactionele leider zich op de taak die uitgevoerd dient te worden. Een transactionele leider maakt duidelijk inzichtelijk hoe de taak tot een goed einde moet worden gebracht, geeft aan welke hulpbronnen en middelen ingezet worden en zal communiceren welke beloning tegenover de verwachte geleverde prestatie staat. Daarnaast zal de transactionele leider er voor zorg dragen dat de organisatie condities optimaal zijn, opdat de volgelingen de taak succesvol tot uitvoer kunnen brengen. De transactionele leider houdt de uitvoer van de taak nauwgezet in de gaten, en grijpt in voordat het dreigt fout te gaan. Leiderschap, dat volgelingen stimuleert boven verwachtingen te laten presteren.  (http://educatie.ntr.nl/leidersgezocht/3003615/transformationeel-en-transactioneel-leiderschap/?preview=true)

Dienend leiderschap (Servant leadership) 

Een dienend leider richt zich primair op de groei en het welzijn van de mensen om hem heen en hun omgeving. Traditioneel leiderschap handelt vanuit de behoefte van de organisatie;leiderschap vergroot met name de macht en invloed van de manager. De dienend leider deelt zijn invloed en neemt de behoefte van zijn mensen als uitgangspunt.Hij ondersteunt hen in hun behoefte aan ontwikkeling en het optimaliseren van hun prestaties https://greenleaf.org/what-is-servant-leadership/).

Deze definities geven aan dat leiderschap in een organisatie -verbinding maken- is. Verbinding tussen in- en output, boven en onderstroom, binnen- en buitenkant, ex- en intrinsieke waarden.

De vele varianten van leiderschap leiden de aandacht af van wat in essentie leiderschap is. Soms lijken ze zelfs een poging tot ontsnapping aan deze essentie. Daarnaast wordt leiderschap veelal besproken als iets dat is weggelegd voor een select gezelschap. Iedereen heeft leiderschap in zich. Wij worden er mee geboren.

De essentie van leiderschap

In een organisatie is sprake van leiderschap als vanuit de focus op het organisatie-belang een vraagstuk driedimensionaal wordt benaderd. De drie dimensies zijn denken, doen en voelen en dienen in samenhang met elkaar te zijn.

In organisatie verband zie ik denken en doen en sluiten wij gevoel buiten. Vaak omdat dit niet professioneel wordt geacht of wellicht arbitrair. Succesvolle organisaties daarentegen hebben -het gevoel- in belangrijke mate geintegreerd in de organisatie en tonen een hoge mate van leiderschap op alle niveaus. Hierdoor zijn deze organisaties slagvaardig en wendbaar.

Wat levert het toevoegen van ons gevoel op?

Het toestaan van wat wij voelen, is de smeerolie, die de noodzakelijke nuancering in ons denken en doen aanbrengt en daarmee tot intrinsieke verbinding leidt. Dit leidt tot draagvlak, betrokkenheid en commitment. Denk maar aan een robot die de speech van Martin Luther King voordraagt of Martin Luther King zelf. Op inhoud kun je je met beiden vereenzelvigen. De robot echter, spreekt slechts vanuit de ratio. Hierdoor zal je je niet of minder verbinden met zijn boodschap en daarmee niet bereid zijn mee te gaan in hetgeen hij van jou vraagt. Martin Luther King sprak vanuit zijn hart. Hierdoor was hij in staat zijn toehoorders te inspireren. Hij gaf hen hiermee de diepere zingeving en richting die nodig is om iets te willen veranderen.

Definitie van –gevoel-

Van belang is te weten wat ik met gevoel bedoel. Te meer om te voorkomen dat het met het begrip emotie wordt verward. Gevoel en emotie zijn twee verschillende zaken. Emotie is een vorm van uiting geven aan gevoel. Het brengt een diepere beleving naar de oppervlakte.

Met gevoel refereer ik aan dat wat door het hart wordt ingegeven. Het gaat over gewaarwording, sensitiviteit en intuitie. Bewustwording van gevoel vraagt het toestaan onbevooroordeeld te luisteren naar jezelf en empatisch te zijn naar jezelf. Empathie naar jezelf betekent ook dat je je kwetsbaar durft op te stellen en dat je je inzet voor je geestelijk welzijn. Als dit gekoppeld wordt aan Leiderschap in een organisatie, dan zijn we ook in staat dit naar anderen te doen. Dat betekent dat je durft te luisteren naar de ander, dat je je kwetsbaar opstelt naar de ander en dat je je inzet voor de ander(emphatie).

Leidt het integreren van –voelen- in een organisatie niet tot oeverloze gesprekken en besluiteloosheid? Mijns inziens niet want het toestaan van ons gevoel, ontheft ons niet van onze verantwoordelijkheid resultaten te halen.

Besluiteloosheid en inefficiency  hebben te maken met het niet nemen van verantwoordelijkheid. Het niet nakomen van de verantwoordelijkheid is primair te wijten aan een gebrek aan sturing en daarmee aan leiding. Leidinggeven en leiderschap zijn twee verschillende begrippen die in de praktijk door elkaar gebruikt worden

Leidinggeven en Leiderschap
Leidinggeven is een vaardigheid die niet iedereen kan ontwikkelen. Grofweg is het tweedimensionaal: denken en doen. Je stuurt op basis van de ratio’s (kpi’s) de medewerkers aan om op de meest efficiente wijze de resultaten te behalen. Leidinggeven varieert van mens- tot resultaatgericht  en is gebonden aan een functie.

Leiderschap is verbonden met het individu. Iedereen beschikt over leiderschap.Het komt pas door de keuze van het individu zelf tot bloei. Die keuze is gerelateerd aan de vraag: neem ik de verantwoordelijkheid voor mijn leven? Wellicht niet voor iedereen een voor de hand liggende vraag. Toch ligt hierin de kiem van leiderschap. Beantwoording van deze vraag, leidt tot bewustwording van wat jouw leven is. Niet in termen van wat jou is overkomen of wat je hebt gedaan. Maar in termen van de diepere betekenis van waarden(die leiden tot gedrag) in jouw leven. Als je je zelf verantwoordelijk stelt om volgens deze waarden te leven, dan leidt dit tot zelfbewust zijn. Zelfbewust zijn is het integreren van ons denken, doen en voelen. De balans tussen deze drie, stelt ons in staat tot zelf reflectie, het leidt tot zelfvertrouwen, ruim(er)denkendheid en betrokkenheid.

Iedereen is op zijn niveau, in staat te denken, doen en voelen. Het is niet gekoppeld aan een leidinggevende functie. Als wij dit erkennen en leiderschap op individueel niveau in een organisatie ontplooien, dan zal dit leiden tot een meer succesvolle organisatie. Individueel Leiderschap leidt namelijk tot een grotere mate van betrokkenheid bij de organisatie en het nemen van verantwoordelijkheid. Het vergroot het zelfsturende vermogen van medewerkers door het vermogen tot zelfreflectie en ruimdenkendheid.

Conclusie
De vele varianten van Leiderschap leiden ons af van haar essentie. Leiderschap is vanuit de focus op het organisatiebelang het integreren van denken, doen en voelen. Iedereen is hiertoe in staat en wij beperken het succes van de organisatie als wij dit slechts toedichten aan diegene in leidinggevende functies. In organisatie context betekent leiderschap: gehoor geven aan gevoel (intuitie) voor een bepaalde richting, dat wij deze richting toetsen en vertalen naar bedrijfseconomische doelstellingen (denken) en dat wij met gevoel (empathisch, luisterend naar de ander en kwetsbaar) handelen om richting en doelstellingen te realiseren (doen).

 

Eigen verantwoordelijkheid

Wat is het verschil tussen iemand die voor zijn geluk gaat en iemand die voor zijn gelijk gaat? De een voelt zich vrij en kent weinig frustratie, de ander voelt zich gevangen en zoekt genoegdoening.
En tussen iemand die zijn verantwoordelijkheid pakt en iemand die dit niet doet?
De een is autonoom, onafhankelijk en voelt zich sneller gelukkig, de ander is afhankelijk en voelt zich veelal miskend en ondergewaardeerd en wil hiervoor zijn gelijk. In welke herken jij je het meest?

Jij en ik kunnen feilloos aangeven welke zaken ons meer energie vragen, dan dat het ons oplevert. Waarom gaan wij hier dan mee door? Angst, onzekerheid, onbekendheid, status of omdat het “zo hoort”. Hier is nix mis mee. Het is goed, onder 1 voorwaarde: dat je tegen jezelf kan zeggen dat het hebben van zekerheid of status voor jou van het grootste belang is. Als dit zo is, dan voelt het niet meer als angst of onzekerheid, maar geeft het voldoening en voelt het als geluk, vrijheid en onafhankelijk zijn.

Inmiddels weet ik dat veel mensen hier sceptisch op reageren. Als ik nou niet zelf had ervaren hoe het voelt als je voor je geluk gaat en je je verantwoordelijkheid neemt, dan zou ik ook sceptisch zijn. Voor je geluk gaan betekent dingen loslaten. En hoe onlogisch het ook is, het is een heel lastig proces om dingen los te laten die meer energie vragen, dan dat ze opleveren. Moet ik dan maar mijn mond houden? Nee, want dan zou ik niet voor mijn geluk gaan. Het is voor mij van veel waarde om het geluk dat ik tegenkom te delen met iemand anders. Ik ga hier niet voor mijn gelijk, dus ik ga je ook niet overtuigen. Ik deel het slechts en het is aan jou wat je ermee wilt doen..

Ik besef dat ik zelf verantwoordelijk ben voor mijn leven en daarmee mijn geluk. Ik krijg dat niet van iets of iemand anders, als ik daar niet zelf richting aan geef. Teveel mensen zie ik worstelen in een baan of situatie die hen niet aanstaat. Teveel mensen zie ik zoeken naar rechtvaardiging, of genoegdoening voor de frustratie en het ongeluk dat zij zelf ervaren. Teveel mensen zie ik wijzen naar een organisatie, een overheid, of een ander en hoor ik zeggen “ja maar, als dit of dat……., dan….”. Probeer dat eens om te draaien en vraag jezelf af: Wat wil ik nou eigenlijk in dit leven, wat maakt dat ik de dingen doe die ik doe, ben ik dat echt? Of is dat iemand die handelt uit angst, onzekerheid of status. Hoe zie je er uit zonder die onzekerheid, wat is dan belangrijk voor jou, waar sta je dan voor? Want dat is namelijk jouw geluk. Dat is geen “ja maar”, het is regie pakken, het is verantwoordelijkheid nemen.

Iedere keer dat je “ja, maar”zegt, geef je het uit handen. Wij kunnen elkaar veel meer aanspreken op onze eigen verantwoordelijkheid. En dat betekent niet dat je de ander de rug toekeert, omdat het zijn eigen verantwoordelijkheid is. Nee, het betekent dat je de ander helpt, zonder het over te nemen.

Iedereen heeft de keuze om ergens mee te stoppen of door te gaan. Als je je bewust bent van waar jij voor staat, wat voor jou belangrijk is, dan is dat een andere basis om iets te accepteren, dan wanneer je dat uit angst of onzekerheid doet. Je accepteert het namelijk vanuit je eigen innerlijke drive.

Stel je maar eens voor dat je je baan niet leuk vindt. Je blijft nu zitten, omdat je bang bent dat je geen andere baan vindt en je hypotheek niet meer kunt betalen. Je voelt je gevangen en gefrustreerd. Door jezelf af te vragen wat jij nou belangrijk vindt in je leven, kom je erachter dat jouw huis jou een gevoel van vrijheid en geborgenheid geeft. Die vrijheid en geborgenheid maken wie jij bent. Dit is zo belangrijk voor jou, dat het huis je meer waard is, dan je baan. Door dit besef ben je bereidt jouw verantwoordelijkheid te pakken en je baan te accepteren. Dit is niet meer vanuit angst, waardoor het gevoel van frustratie verdwijnt. Je weet namelijk dat je het doet om jouw fundament te behouden.

Maak de keuze op basis van waar jij voor staat. Hiermee pak je je verantwoordelijkheid. Waardeer jouw keuze en maak deze de jouwe, want hiermee geef je jezelf het geluk.